ترموستات ها وسایل کنترل دمای آب داخل شبکه سیستم گرمایش یا سرمایش  یا آب گرم مصرفی و یا کنترل هوای گرم یا سرد می باشند .

هر ترموستات دارای  یک قطعه حساس در مقابل دما است که نسبت به تغییر آن عکس العمل نشان داده و باعث قطع و وصل آن می شود به این قطعه حساس حس کننده گفته می شود که به انواع زیر می تواند باشد :

۱-بی متالی(نوار دو فلزی)

۲-میله و لوله ای

۳-فانوسی

۴-مقاومت الکتریکی

۵-هیدرولیکی

از جمله ترموستاتهای سیستم حرارت مرکزی می توان به ترموستات اتاقی - ترموستات دیگ(آکوستات) - ترموستات جداری - ترموستات هوایی نام برد . از ۴ ترموستات فوق ۳ تای اولی به ترتیب با کاهش دمای هوای اتاق یا آب گرم دیگ یا آب داخل لوله ها مدار الکتریکی را وصل و پس از رسیدن دما به حد تنظیم شده مدار را وصل می کنند .

 

ترموستات قطع و وصل : در این نوع ترموستات برای کنترل دما از یک بی متال استفاده می شود این ترموستات معمولا دارای اختلاف دمای قطع و وصل ۰.۵ تا ۲ درجه می باشد تنظیم دامنه  حساسیت ترموستات معمولا با فشار مستقیمی که به بی متال وارد می شود صورت می گیرد در حالی که در تنظیم اختلاف دمای قطع و وصل آهنربای کوچکی به مقدار جزئی به نوار دو فلزی نزدیک و یا از دور می شود .

 

 

اشکالی که در این ترموستات پیش می آید این است که پس از باز شدن پلاتین ها و خاموش شدن پمپ گرم کننده درجه حرارت اتاق باز هم بالا می رود علت این امر جریان طبیعی آب در لوله ها می باشد برای جبران این اشکال سازندگان ترموستات یک مقاومت الکتریکی کوچک در ترموستات قرار می دهند که در تمام مدت کار مشعل برق از داخل آن عبور می کند و درجه حرارت آن ۱ درجه بالاتر از دمای محیط نگه می دارد به این مقاومت مقاومت جلو انداز هم گفته می شود .

ترموستات دیگ (اکوستات) : ترموستات دیگ که به اکوستات مستعرق هم معروف است برای تنظیم دمای مایعات طوری طراحی شده که از آن در تاسیسات حرارت مرکزی برای فرمان دادن به مشعل جهت تنضیم دمای آب دیگ استفاده می شود قسمت حس کننده از نوع هیدرولیکی بوده  و به همراه یک غلاف روی دیگ نصب می شود . هنگامیکه دمای آب داخل دیگ به دمای تنظیم شده روی اکوستات برسد کلید داخل اکوستات توسط بالب قطع می شود و مشعل از کار می افتد و پس از سرد شدن آب دیگ مجددا کلید وصل می شود و مشعل روشن می گردد .

 

 

ترموستات جداری : حس کننده این ترموستات از نوع بی متالی است و کاربرد آن در ساختمان های چند اتاقی است که نمی توان تعداد زیادی ترموستات اتاقی برای اتاقها نصب کرد به این صورت که یک ترموستات جداری برای لوله اصلی در نظر می گیرند این ترموستات دارای دگمه ری ست بوده و با پایین آمدن درجه حرارت آب دیگ و رسیدن به دمای مطمئن با فشردن دگمه ری ست مشعل به کار خواهد افتاد .کاربرد دیگر آن خاموش و روشن کردن پمپ سیرکولاسیون می باشد  

خروجی بصورت مستقیم به دستگاه و یا نریسدن هوای کافی به دستگاه شود. همچنین برگشت مستقیم هوا از مسیر خروجی دستگاه ، باعث کاهش راندمان دستگاه می شود ودر هر دو دستگاه داخلی و بیرونی، تبادل حرارتی مناسب، بین هوا و مبرد انجام نشده و فشار غیر طبیعی در سیستم ایجاد می شود ودر طولانی مدت باعث آسیب جدی به کمپرسور می گردد. دستگاههای داخلی و بیرونی سیستم های اسپیلت باید در فضایی نصب گردد که جریان هوای کافی جهت تبادل حرارتی وجود داشته باشد، در غیر این صورت بازدهی دستگاه به شدت کاهش می یابد.

 

2-                   هرگز دستگاههای تهویه مطبوع رادر حفاظ بسته قرارندهید،چراکه ممکن است ، هوای خروجی مستقیما وارد دستگاه شده و موجب بروز اشکال و عدم کارکرد صحیح شود. ضمنا سرویس و دسترسی به دستگاه نیز مشکل خواهد بود .

در نتیجه افت راندمان در دستگاه بوجود آمده و نهایتا باعث صدمه دیدن کمپرسور خواهد شد.( فضاهای لازم برای کارکرد دستگاه  را از روی جداول مهندسی و یا کاتالوگ شرکتهای سازنده استخراج نمایید.)

 

 

3-                   هرگز ورودی یک دستگاه بیرونی روبروی خروجی دستگاه دیگر قرار نگیرد.

این کار باعث افت راندمان خروجی دستگاه می شود. در صورت نصب چند دستگاه کنارهم آنها را پهلو به پهلو یا پشت به پشت نصب نمایید. ورود هوای گرم خارج شده از یک دستگاه ، راندمان دستگاه رویرو را بشدت کاهش می دهد.

 

4-                   به گردش صحیح هوا در دستگاه بیرونی دقت نمائید.
( سرعت باد باید بیشتر از7 متر بر ثانیه باشد.) درصورت کارنکردن فن دستگاه بیرونی ، ممکن است صدمات جدی به سیستم وارد شود.
توجه داشته باشید که یونیت بیرونی بایستی به گونه ای نصب شود که باد از رو به رو به ان وزیده نشود.
درغیر اینصورت بازده دستگاه کاهش خواهد یافت .

 

 

 

5-                   به وضعیت نصب دستگاه بیرونی دقت نمائید.
1- این دستگاه را در مکانهایی که احتمال جمع شدن برف روی آن وجود دارد، نصب نکنید.
2- اگر در یک پارکینگ این دستگاه را نصب می کنید، توجه نمائید که اتومبیل جلوی آن پارک نشود و راه هوا را مسدود نکند.
3- نصب دستگاه درسایه باعث افزایش راندمان و کاهش مصرف برق می شود. ضمنا استفاده از سایه بان در صورتی مه مزاحم گردش هوا نباشد توصیه می شود.

 

6-                   وقتی دستگاه داخلی را بصورت دیواری نصب می کنید، دقت نمائید، راه لوله درین حتما باز بوده و محل نصب کاملا تراز باشد تا آب از دستگاه چکه نکند.

نکته :

هرگز از لوله درین مشترک برای دو دستگاه استفاده نکنید.

 

7-                    محل نصب دستگاه را به لحاظ سرویس و تعمیرات در جای مناسب در نظر بگیرید. تا در صورت بروز مشکل و نیاز به تعمیرات به مشکل بر نخوریم.
توصیه می شود دستگاه را بر روی پشت بام یا تراس نصب نمایید تا در مواقع لزوم به راحتی به آن دسترسی داشته باشید.

 

 

8-                    محل نصب دستگاه بیرونی را به لحاظ صدا و لرزش و همچنین هوای گرم خروجی آ ن پیش بینی نمائید.
صدا و هوای گرم خروجی از دستگاه بیرونی ممکن است موجب سلب آسایش مصرف کننده و سایرین شود.

 

9-                   نصب دستگاه بیرونی، در اطراف مولدهای حرارتی و دودکشها اشتباه است، زیرا باعث افت راندمان و خرابی دستگاه خواهد شد.

 

10-                دستگاه داخلی را در سطحی درست و تراز نصب فرمائید. عدم نصب صحیح ممکن است موجب توزیع نامناسب مبرد در کویل دستگاه و همچنین تخلیه نا مناسب آب تقطیر شده و آب، از قسمتهای دیگرچکه نماید.

 

 

11-                دستگاه های داخلی سقفی باید، درفاصله مناسب از سطح زمین نصب شود. در غیر اینصورت ، توزیع و پرتاب هوا بصورت مناسب نبوده و سرمایش و یا گرمایش بصورت صحیح انجام نخواهد شد.

 

 

12-                دما را بصورت مناسب تنظیم نمائید. در غیر اینصورت موجب استهلاک زود رس دستگاه خواهد شد..

 

 

 

13-                 دستگاه های داخلی اسپیلت را در معرض هوای گرم و مرطوب محیط بیرون نصب نکنید، چرا که موجب از دست دادن سرمایش و تقطیر رطوبت ودر نتیجه جمع شدن آب در اطراف دستگاه می شود. همچنین از ورود هوای محیط به داخل اتاق و خروج هوای اتاق به بیرون در طولانی مدت جلوگیری نمائید، چراکه بازده سیستم را به شدت کاهش می دهد.

 

14-                دستگاه داخلی، مخصوصا در حالت گرمایش باید در محلی مناسب نصب شود تا توزیع مناسب دما وجریان هوا در تمام محیط وجود داشته باشد.

 

 

 

15-                دستگاه های داخلی را در مکانهایی که هوای انها حاو دود، گردغبار و ذرات معلق ریز است ( مانند آشپزخانه ها و کارگاه های صنعتی ) نصب ننمائید، چرا که موجب گرفتگی فیلتر و کویل اواپراتور شده و نهایتا موجب افت راندمان دستگاه می شود.
این دستگاهها به هیچ عنوان مناسب شرایط صنعتی و کارگاهی نبوده  و جهت استفاده در شرایط صنعتی بایستی دستگاهی تناسب با شرایط انتخاب و نصب شود.

 

16-                دستگاهها را در معرض لرزش و صدای شدید نصب نکنید، لرزش و صداهای شدید دستگاههایی مانند دستگاه تراش می  تواند روی میکروپروسسورهای دستگاه و قطعات حساس آن تاثیر گذارده و موجب خرابی آن می شود.

 

 

17-                 مراقب باشید که در هنگام نصب، گرد و غبار و ذرات ریز وارد لوله های مبرد نشود. این ذرات ممکن است لوله موئین را مسدود نموده یا به کمپرسور صدمه بزند وموجب کوتاه شدن عمر کمپرسور شود. در مواقعی که سر لوله ها باز است، حتما توسط یک در پوش آنرا ببندید تا از ورود ذرات و گردو غبار به داخل لوله جلوگیری شود.داخل لوله های مسی را پس از خرید و قبل از شروع مراحل لوله کشی حتما توسط گاز ازت تمیز نمایید تا از گردوغبار و یا ذرات ریز احتمالی تخلیه شود.

 

 

 

18-                مراقب باشید که آب وارد لوله های مبرد نشود. ورود آب به سیستم و لوله های مبرد، لوله موئین را مسدود نموده و یا به کمپرسور صدمه می زند.در مواقعی مه سر لوله ها باز است، مراقب باشید آب داخل آنها نرود و همچنین در روزهای بارانی، زیر قطرات باران، لوله کشی ننمائید، چرا که ممکن است آب باران و رطوبت ، وارد لوله ها شود.

 

 

19-                پس از باز کردن در پوش لوله ها بلافاصله لوله ها را به دستگاه متصل نمایید چرا که ورود هوا و رطوبت به داخل لوله برای سیستم بسیار خطرناک است و باعث ایجاد فشار غیر نرمال و تولید اسیدهای مخرب در سیستم می شود و ادامه این امر موجب صدمه دیدن کمپرسور خواهد شد.

 

 

20-                در هنگام شارژ مبرد به سیستم، هرگز کپسول را سروته نکنید. این کار ممکن است باعث ورود مایع به کمپرسور شده و ورود مایع به کمپرسور، موجب خرابی آن خواهد شد، چرا که مایعات تراکم پذیر نیستند.( در خصوص گاز R407cوR410a  بایستی این دو مبرد را حتما به شکل مایع به سیستم تزریق نمود.)

 

 

21-                هرگز داخل لوله های سیکل مبرد را با اکسیژن تمیز نکنید. این کار باعث انفجار در داخل سیکل شده و با ورود اکسیژن به محفظه کمپرسور و ترکیب آن با روغن کمپرسور باعث آتش سوزی و یا نفجار کمپرسور می شود.

 

 

22-                 در حالتی که سر لوله باز است و فعلا عملیات لوله کشی قرار نیست انجام شود، حتما ابتدا و انتهای لوله را با یک درپوش مسدود کنید. در غیر اینصورت ممکن است رطوبت، گردوغبار و ذرات ریز وارد آن شود و در آینده به سیستم آسیب برساند.

 

 

23-                 حتما دور اتصال لوله درین را با چسب و یا بست آب بندی نمایید. ضمنا در دستگاه داخلی سر اتصال دیگر درین که بلااستفاده است را  حتما با در پوش مسدود نمایید.

 

 

24-                پس از نصب و لوله کشی سیستم، تمامی لوله و اتصالات مخصوصا مناطق نشان داده شده ( اتصالات پیچی و شیرهای سرویس) را تست نشتی کنید. می توان توسط آب صابون رقیق این کار را انجام داد.
توجه نمایید که پس از نشت یابی، روی لوله ها را حتما از کف صابون تمیز نمایید.

 

 

 

25-                هرگز لوله کشی را بیشتر از طول استاندارد انجام ندهید. لوله کشی با طول بیشتر از حد استاندارد باعث افت راندمان دستگاه ، گردش نامناسب روغن در سیستم و نهایتا خرابی کمپرسور می شود .

 

 

26-                هرگز دو یونیت داخلی و بیرونی را در اختلاف سطحی بیش از حد استاندارد نصب نکنید. این کار باعث جمع شدن روغن کمپرسور در یونیت داخلی شده و برگشت آن به یونیا بیرونی و کمپرسور را مشکل نموده و باعث صدمه دیدن کمپرسور می شود.

 

 

 

27-                مراقب زانوها و خم های لوله باشید. مسیری را انتخاب نمائید که به حداقل خم کاری نیاز داشته باشد.این کار موجب افت راندمان شدید دستگاه و یا نشتی گاز می شود. همچنین حتما لوله ها را با لوله خم کن و تحت زاویه مناسب خم کنید. مراقب باشید، لوله ها له یا دو پهن نشوند.

 

 

28-                 به سایز لوله های مبرد توجه کنید. در صورت اشتباه بودن سایز لوله ها عملکرد صحیح و عمر طولانی را نمی توان انتظار داشت. اگر لوله گاز مبرد، بزرگتر از حد استاندارد باشد، جریان مبرد در هنگام کار بسیار آهسته خواهد بود و برگشت روغن ، کمپرسور را با مشکل مواجه خواهد کرد. اگر لوله گاز مبرد کوچکتر از حد استاندارد باشد، سیستم دچار افزایش افت فشار و کاهش ظرفیت شده و نهایتا انتظار خوبی از آن نمی توان داشت.
انتخاب سایز مناسب لوله، جنس مرغوب، ضخامت توصیه شده، کمترین طول عایق و کابل مناسب اصول اولیه نصب دستگاه تهویه مطبوع می باشد.

 

 

29-                 به عایقکاری لوله های مبرد توجه نمائید. نداشتن عایق و یا عایقکاری نادرست، باعث کاهش ظرفیت دستگاه و ایجاد فشار غیر طبیعی می شود.
نکته:
هرگز دو لوله مایع و گاز را در یک غلاف عایق قرار ندهید.( حتما بایستی بین دو لوله عایق باشد.)

 

 

30-                به شیر سه راهه ( شیر شارژ) سیستم توجه نمائید. اگر در زمان کارکرد دستگاه شیر سه راهه بسته باشد، گاز نمی تواند به کمپرسور برگردد.در نتیجه دستگاه کار نکرده و سرما یا گرما ایجاد نخواهد شد. بعد از وکیوم کردن سیستم  حتما مطمئن شوید، شیر سه راهه باز است.

 

 

31-                به آب بندی لوله کشی درین دستگاه دقت نمایید. در صورت آب بندی نشدن صحیح اتصال درین ( تخلیه آب)، از محل اتصال چکه کرد. در مدل های کاستی، در صورت آب بندی نشدن اتصال لوله درین، این قطرات روی لایه سقف کاذب چکه کرده و آنرا خراب خواهد کرد. نبابراین لوله های درین را توسط مواد آب بندی، کاملا آب بندی نموده و روی لوله ها را به دقت بپوشانید.

 

 

 

32-                به سطح و شیب لوله های درین توجه نمائید.درصورت امکان مسیر لوله درین باید بدون زانو باشد. در صورت صحیح نبودن شیب درین، آبهای تقطیر شده جریان پیدا نخواهد کرد.اگر آبهای درین تخلیه نشود، بر اثر سرریزشدن آب از دستگاه موجب افتادن لکه بر روی سقف و یا چکه آب از سقف می شود. انباشته شدن رسوب در کف زانوها به مرور موجب مسدود شدن مسیر می گردد.

 

در صورتی که لوله درین بصورت افقی نصب شود، شیب آن نباید کمتر از 1% ( 1متر در 100 متر) باشد، تا آب درین بصورت مناسب جریان یابد.

 

 

33-                به لوله درین توجه نمائید. در صورتی که شیب مناسب لوله افقی درین رعایت نشود، آب به سمت یونیت برگشته و داخل سینی جمع می شود و امکان سرریز شدن را دارد.

 

 

34-                به محل تخلیه آبهای لوله درین توجه نمائید. در صورت تخلیه درین در فاضلاب یا چاههای فضولات و مواد بدبو، بوی آنها وارد ساختمان می شود. این بو توسط فن دستگاه مکیده شده و داخل اتاق می شود.برای جلوگیری از این امر، لوله درین را مستقیما وارد فاضلاب نکنید. توصیه می شود در مسیر تخلیه، از یک سیفون U شکل استفاده نمایید تا از ایجاد فشار معکوس ( فشار مکش) و ورود بوهای بد از فاضلاب به داخل اتاق جلوگیری شود.

 

 

 

35-                به سایز و طول کابلها دقت نمایید.استفاده از یک کابل بسیار بلند با سایز نامناسب ، خطر آتش سوزی بوجود می آورد.(لطفا سایز و طول مناسب برای دستگاه را از روی کاتالوگ فنی دستگاه استخراج کنید.) توجه داشته باشید هرگز دستگاه را بدون ( کلید حفاظتی ) مناسب روشن نکنید.

 

 

36-                سیم های برق را روی ترمینال با دقت بسته و محکم نمایید.شل بودن سیم ها روی ترمینال، باعث گرم شدن آنها شده و ممکن است موجب آتش سوزی و یا اتصال سیم ها با ترمینالهای دیگر شود. ضمنا این امر باعث نرسیدن ولتاژ کافی به سیستم و ایجاد اشکال در ترانس و برد الکترونیکی دستگاه می شود و نهایتا می تواند باعث ایجاد اشکال در کمپرسور شود.

 

 

 

 

37-                به اتصال کابل های ارتباطی دقت نمایید. مراقب باشید، سیم های کنترل دو یونیت مختلف را به اشتباه به یکدیگر متصل نکنید.در صورت اتصال اشتباه یونیت داخلی و بیرونی، عملکردهای دستگاه صحیح نخواهد بود، مخصوصا زمانی که عملکرد سرمایش کار می کند، دما کنترل نخواهد شد. حتی ممکن است بر اثر فرمان اشتباه دستگاه، مایع مبرد در اواپراتور تبخیر نشده و وارد کمپرسور شودکه در اینصورت باعث خرابی کمپرسور خواهد شد.

 

 

38-                در دستگاههای سه فاز، به توالی فازها و جهت گردش کمپرسور دقت نمائید.

1-       اگر توالی فازها صحیح نباشد، کمپرسور در جهت صحیح گردش نخواهد نمود و موجب خرابی آن خواهدشد مگر اینکه در مدار تغذیه دستگاه ،کنترل و محافظ توالی فاز وجود داشته باشد که در آن صورت عمل نموده و مانع خرابی کمپرسور می شود.

2-       به کارفرمایان خود توصیه کنید از کنترل فاز استفاده نمایند. بعضا دیده شده که در یک ساختمان مرتبا توالی فازها به هم می خورد که این مسئله باعث ببروز مشکلات فراوان می شود.

3-       0حتما از فیوز سه پل مینیاتوری متناسب با قدرت دستگاه که هر سه فاز را در صورت لزوم با هم قطع می کند استفاده شود.

4-       هرگز از فیوز ذوب شونده استفاده نکنید.

5-       توجه داشته باشید که هرفیوز برای یک دستگاه مورد استفاده قرارگیرد.

6-       هرگز دو یا سه دستگاه و یا مصرف کننده را به یک فیوز متصل نکنید و حتما توجه داشته باشیدکه فیوز را از نوع مرغوب و کاملا سالم که متناسب با ظرفیت دستگاه انتخاب شده ، انتخاب نمائید.

7-       کنتاکتور مورد استفاده از تابلو اصلی بایستی متناسب با ظرفیت دستگاه باشد در غیر اینصورت باعث بالا رفتن حرارت وخرابی زودهنگام آن می شود که نهایتا ممکن است به دستگاه صدمه بزند.

 

 

39-                در صورت صحیح نبودن توالی فازها و عمل نکردن محافظ فاز ، ممکن است کمپرسور برعکس کارکرده و جهت چرخش آن عوض شده و مکش و رانش آن جابجا شود.کمپرسورهای روتاری، اسکرال و اسکرو، طوری ساخته شده اند، که نمی توانند در جهت معکوس کار کنند و موتور کمپرسور حتما باید در جهتصحیح بگرددتادرست کار کند.

نکته :

حتما یک پوشش مناسب باید روی تر مینال های یونیت بیرونی وجود داشته باشد.

در مواردی که توالی فازها صحیح نیست، قبل از تعویض جای R،S روی ترمینال تغذیه، جریان برق را وارد سیم پیچ کمپرسور ننمایید.

دقت کنید، پس از سرویس دستگاه ، تمام سیم ها دقیقا سرجای خود قرار گرفته باشد. به رنگ سیم ها دقت نمایید و صحیح بودن توالی فازها را دوباره چک کنید.

 

40-                به محل عبور کابل های کنترل توجه کنید. دریک دستگاه تهویه مطبوع دارای مدارات الکترونیکی ، هیچگاه کابلهای کنترل و ترموستات را دور کابل برق اصلی (POWER) نپیچیده و یا به هم نچسبانید، چرا که نویزهای کابل برق، روی کابل منترل و ترموستات تاثیر گذارده و مانع عملکرد صحیح آن می شود. بنا براین همیشه این دو کابل را از هم جدا نگه دارید . توصیه می شود بین کابل کنترل و برق اصلی حداقل حدود یک متر فاصله بگذارید.

 

شيرهاي ترموستاتيك رادياتور

بمنظور بهينه‌سازي مصرف سوخت نياز است كه سيستم رادياتور مجهز به شير ترموستاتيك باشد. شيرهاي ترموستاتيك رادياتور با قابليت تنظيم دما توسط ترموستات مي‌توانند دماي اتاق را در درجه‌حرارت مورد نظر ثابت نگه‌دارند و با تنظيم دماي اتاق در محدوده 21-18 درجه سانتي گراد بيشترين مقدار صرفه‌جويي در مصرف سوخت بدست مي‌آيد. بطوركلي طبق آزمايشات بعمل آمده، كاهش هر يك درجه سانتيگراد و جلوگيري از افزايش بي‌مورد دماي اتاق سبب كاهش مصرف سوخت به ميزان 6% مي‌گردد.
شير ترموستاتيك از يك سنسور حرارتي (ترموستات) براي كنترل خودكار درجه حرارت محلي كه در آن رادياتور نصب شده و يك شير كه از سنسور فرمان مي‌گيرد، تشكيل شده است. دماي مورد نياز هر اتاق با چرخاندن كلاهك ترموستات قابل تنظيم مي‌باشد. هنگامي كه دماي اتاق بر اثر گرماي خروجي از رادياتور و يا هر منبع توليد گرماي خارجي ( مانند تابش خورشيد، افزايش تعداد ساكنين و يا تجهيزات و لوازم برقي ) افزايش يابد و در محدوده تنظيم دماي ترموستات قرار گيرد ترموستات به شير فرمان داده و جريان آب‌گرم در رادياتور را كاهش مي‌دهد و از افزايش گرماي اتاق توسط رادياتور جلوگيري مي‌كند. در نتيجه ضمن تأمين شرايط آسايش مطلوب براي ساكنين اتاق، كاهش مصرف انرژي و هزينه‌هاي سوخت مصرفي را نيز برآورده مي‌كند. چنانچه از شيرهاي ترموستاتيك بر روي رادياتور استفاده نشود، در اينصورت دماي هواي اتاق افزايش مي‌يابد تا اينكه شرايط اتاق در حالت نامطلوبي قرار گيرد. در نتيجه ساكنين اتاق مجبور به باز‌كردن پنجره‌ها مي‌شوند و اين امر سبب مي‌شود كه هزينه پرداختي صرف گرم كردن هواي بيرون خانه شود و به هدر رود. بررسي‌هاي بعمل آمده نشان‌دهنده اين نكته است كه هزينه خريد و نصب شيرهاي ترموستاتيك رادياتور نهايتاً طي دو دوره سرما از محل صرفه‌جويي در هزينه سوخت مصرفي قابل برگشت خواهد بود.



ترموستات
ترموستات از اجزاء مختلفي نظير سنسور، كلاهك تنظيم، شاخص و فنر تشكيل شده است. سنسورها داراي انواع مايع، گاز و واكس (wax) هستند كه هركدام داراي فناوري خاص خود مي‌باشند و با تاثيرپذيري سنسور از دماي محيط و انبساط يا انقباض مايع و يا گاز درون آن و درنتيجه تاثير بر شير، آب ورودي به رادياتور را كنترل مي‌كنند.
براي اينكه ترموستات بتواند به بهترين نحو ممكن دما را حس نمايد در محلهايي كه رادياتور در محفظه يا زواياي محدود قرار دارد و يا اينكه اجبارا پوشش روي آن قرار داده شده است از ترموستات با سنسور بيروني استفاده مي‌شود. سنسور اين ترموستات مي‌تواند برحسب نياز تا 8 متر از رادياتور فاصله داشته باشد.
در شكل مقابل شاخص و دماي محيط براي ترموستات نشان داده شده است. البته ممكن است اعداد مذكور با توجه به ساخت ترموستات و مشخصات سازنده متفاوت باشند. در هر صورت اعداد مذكور جنبه راهنمايي دارند و معمولا شرايط محل نصب و نوع رادياتور ميزان دماي نهايي و واقعي را تعيين مي‌نمايد.



انواع شير
شيرهاي معمولي رادياتور از نظر عملكرد داراي يك تعريف كلي هستند كه شامل مسدود و يا باز نمودن جريان آب مي‌باشد. ولي شيرهاي ترموستاتيك رادياتور بگونه‌اي ساخته شده‌اند كه بمنظور تنظيم دما توسط ترموستات، امكان عبور جريانهاي مختلف را فراهم مي‌كنند. يكي از قابليتهاي مهمي كه در برخي از شيرهاي ترموستاتيك رادياتور وجود دارد امكان تنظيم اوليه جريان آب (Presetting) مي‌باشد كه در صورت مجهز بودن شير به اين سيستم مي‌توان با تغيير سطح مقطع جريان آب و ايجاد افت فشار، حداكثر آب ورودي به رادياتور را محدود كرد.
لازم به ذكر است در ساختمانهاي با سيستم آب‌گرم مركزي به سبب ارتفاع طبقات و يا فاصله واحدها از مركز حرارتي معمولا توزيع گرما در تمام نقاط يكسان نخواهد بود، در نتيجه واحدهاي نزديك به موتورخانه براي رهايي از افزايش گرماي اتاق مجبور به بازكردن پنجره‌ها مي‌شوند و واحدهاي دورتر و يا در طبقات بالا بعضاٌ از وسايل و امكانات گرمايشي جانبي استفاده مي‌نمايند. در اين حالت مي‌توان با استفاده از شيرهاي ترموستاتيك رادياتوري كه مجهز به سيستم تنظيم اوليه مي‌باشند، جريانهاي مختلف آب در رادياتورهاي طبقات مختلف ايجاد كرد.
براي استفاده مطلوب و بهينه از ترموستات و همچنين كاهش اثرات مربوط به گرماي شير و لوله‌هاي سطحي و هواي اطراف رادياتور بر عملكرد شير ترموستاتيك رادياتور بايد ترموستات بصورت افقي نصب شود. براي اين منظور و باتوجه به نحوه قرارگرفتن لوله‌هاي ورودي آب رادياتور، از شيرهاي مختلف زير برحسب شرايط استفاده مي‌شود.

1- شير زاويه‌دار: هنگاميكه لوله ورودي آب به رادياتور از ديوار پشتي باشد.



2- شير زاويه‌دار راست: هنگاميكه لوله ورودي آب به رادياتور از زمين و سمت راست رادياتور باشد.




3- شير زاويه‌دار چپ: هنگاميكه لوله ورودي آب به رادياتور از زمين و سمت چپ رادياتور باشد.



4- شير زاويه‌دار معكوس (UK): اين مدل براي تمامي حالات فوق قابل استفاده مي‌باشد با اين تفاوت كه ترموستات بصورت افقي و در امتداد رادياتور قرار مي‌گيرد. (در سه حالت قبل ترموستات بصورت افقي ولي عمود بر امتداد رادياتور قرار مي‌گرفت.)



5- شير مستقيم: هنگاميكه لوله ورودي آب به رادياتور از ديوار جانبي مستقيما به رادياتور وارد شود.




استانداردها و قوانين
مهمترين مقررات در اين زمينه، مبحث 19 مقررات ملي ساختمان مي‌باشد كه نصب شيرهاي ترموستاتيك بر روي رادياتور را در تمامي ساختمانهاي نوساز اجباري كرده است. سازمان بهينه‌سازي مصرف سوخت درنظر دارد نصب شيرهاي ترموستاتيك بر روي رادياتور را در تمامي ساختمانهاي كشور اجباري كند. درحال حاضر اين سازمان با اجراي سياستهاي تشويقي براي نصب شيرهاي ترموستاتيك رادياتور، يارانه پرداخت مي‌كند.

از نكات بسيار مهم در استفاده از شيرهاي ترموستاتيك رادياتور با توجه به تنوع مدل از سوي سازندگان مختلف دارا بودن استانداردهاي معتبر در اين زمينه مي‌باشد. براي دستيابي به 20% صرفه‌جويي در مصرف سوخت بايد شيرهاي ترموستاتيك رادياتور استاندارد بين‌المللي (EN-215) را اخذ كرده باشند.



مزاياي استفاده از شير‌هاي ترموستاتيك رادياتور

امكان برقراري دماي ثابت در اتاق
تنظيم دماي دلخواه در اتاق به منظور تأمين شرايط آسايش
كاهش استهلاك سيستم گرمايش
توزيع متعادل حرارت و امكان برقراري دما‌هاي متفاوت در هر اتاق
20% كاهش مصرف سوخت و هزينه‌هاي مربوطه

انرزی های تجدید پذیر